Oferta edukacyjna 2026/2027

Lekcje, warsztaty i zajęcia muzealne

Zapraszamy szkoły, przedszkola i grupy zorganizowane do Muzeum im. Orła Białego — placówki z jedną z największych kolekcji militariów pod gołym niebem w Polsce, mieszczącej się w zabytkowych budynkach dawnej huty „Rejów”. Nasze zajęcia łączą dwie opowieści: historię polskiej wojskowości oraz historię samego Skarżyska — miasta, które wymyślono niemal od zera wokół kolei i Fabryki Amunicji.

Wszystkie zajęcia są zgodne z podstawą programową i prowadzone przez pracowników muzeum. Tworzymy również warsztaty „na zamówienie” — dopasowane do tematu, wieku i potrzeb grupy. Każde zajęcia realizujemy po wcześniejszym uzgodnieniu tematu i terminu.

 

Przedszkola i klasy 1–3

Mały zwiadowca — terenowa gra po wystawie plenerowej z mapką i pieczątkami: szukanie pojazdów według kształtu i koloru, liczenie kół, zadania ruchowe i dyplom zwiadowcy na koniec.

Miasteczko na makiecie — na bazie makiet domów z ul. Staffa dzieci układają „swoje” miasteczko i poznają prostą opowieść: najpierw był las i rzeka, potem przyjechała kolej, a wokół wyrosły domy.

Lokomotywa pełna skarbów — dzieci budują własny pociąg z krzeseł i kartonów, „ładują” towar według kolejności, naśladują rytm i dźwięki jadącego składu, śpiewają — i odkrywają, że Skarżysko to „miasto na torach”, w którym krzyżują się linie kolejowe.

Od rycerza do żołnierza — żywa historia wojskowości. Dzieci śledzą, jak przez wieki zmieniała się ochrona i wyposażenie żołnierza — od rycerza w zbroi, przez husarza, po żołnierza XX wieku. Najważniejsze: mogą przymierzyć, chwycić i poczuć ciężar.

Po co są muzea — dziecko dowiaduje się, czym jest muzeum i po co istnieje — że chroni ważne przedmioty i opowiada nimi historie. Poznaje, kto pracuje w muzeum, rozumie różnicę między oryginałem a kopią i uczy się, jak zachować się wśród eksponatów. Wszystko przez zabawę i wcielenie się w „małego kustosza”.

 

Klasy 4–6

Miasto, które zbudowała fabryka — wystawa „Skarżysko-Kamienna. Miasto i ludzie” oraz makiety z ul. Staffa: jak w dwudziestoleciu międzywojennym kolej i Fabryka Amunicji (1924) stworzyły miasto. Porównanie makiety z dzisiejszą ulicą.

Węzeł — warsztat o Skarżysku jako węźle kolejowym — mapa krzyżujących się linii i odpowiedź na pytanie, dlaczego miasto powstało właśnie tutaj. Historia spotyka geografię.

Inżynier pojazdu — przy pojazdach pancernych: gąsienice kontra koła, pochylenie pancerza, rozkład ciężaru — i mini-konkurs konstrukcyjny w grupach.

Od rycerza do żołnierza — żywa historia wojskowości. Dzieci śledzą, jak przez wieki zmieniała się ochrona i wyposażenie żołnierza — od rycerza w zbroi, przez husarza, po żołnierza XX wieku. Najważniejsze: mogą przymierzyć, chwycić i poczuć ciężar.

Staszic – człowiek, który zbudował nasz region — uczeń poznaje Stanisława Staszica jako wybitną postać polskiego oświecenia i „człowieka wielu talentów”, rozumie, dlaczego właśnie nad Kamienną rozwinął się przemysł, i wiąże to z hutniczymi tradycjami Rejowa oraz dzisiejszym charakterem miasta. Ćwiczy „czytanie” mapy i skał oraz myślenie przyczynowo - skutkowe: surowiec → woda → przemysł → rozwój regionu.

Klasy 7–8 i szkoły ponadpodstawowe

Złoty wiek i katastrofa — pełna oś dwudziestolecia międzywojennego: Skarżysko jako symbol rozwoju (kolej, Państwowa Fabryka Amunicji, nowe ulice i domy), a następnie upadek pod okupacją. Mocny łuk narracyjny zamiast suchych dat.

Orzeł Biały — pierwsi konspiratorzy — historia organizacji, od której muzeum wzięło nazwę: konspiracja już jesienią 1939 roku, wykrycie i egzekucja członków. Lokalne bohaterstwo, praca ze źródłem i odpowiedź na pytanie „dlaczego nasze muzeum tak się nazywa”.

HASAG. Historia, której nie wolno zapomnieć — prowadzony z wyczuciem warsztat o obozie pracy przymusowej przy fabryce amunicji (1942–1945), oparty na relacjach i dokumentach. Naturalne uzupełnienie lekcji o II wojnie światowej i Zagładzie.

Barwa i broń — czytanie munduru — jak po detalach umundurowania i wyposażenia rozpoznać formację, epokę i funkcję żołnierza. Ćwiczenie obserwacji i pracy ze źródłem ikonograficznym.

Staszic – człowiek, który zbudował nasz region — uczeń poznaje Stanisława Staszica jako wybitną postać polskiego oświecenia i „człowieka wielu talentów”, rozumie, dlaczego właśnie nad Kamienną rozwinął się przemysł, i wiąże to z hutniczymi tradycjami Rejowa oraz dzisiejszym charakterem miasta. Ćwiczy „czytanie” mapy i skał oraz myślenie przyczynowo - skutkowe: surowiec → woda → przemysł → rozwój regionu.

Społeczność żydowska Skarżyska-Kamiennej — Wielokulturowa przeszłość miasta, Zagłada i pamięć. Uczeń poznaje historię społeczności żydowskiej Skarżyska — od jej życia i wkładu w rozwój miasta, przez Zagładę w czasie okupacji niemieckiej, po pamięć obecną w przestrzeni miasta. Uczy się pracować z autentycznym źródłem i miejscem, a przede wszystkim dostrzegać za liczbami konkretnych ludzi i ich los.

 

 

Łowcy historii — wykrywacze metalu na naszym terenie

Złap sygnał z przeszłości — historia, której można dotknąć, nie tylko przeczytać.

Prawdziwe wykrywacze metalu w akcji, na terenie muzeum. Na wyznaczonym stanowisku ukrywamy repliki monet, guzików i elementów wyposażenia, a uczestnicy — jak prawdziwi badacze — namierzają je, wydobywają i odczytują, co mówią o przeszłości. Ruch, emocje i praca z prawdziwym sprzętem zamiast ławki. Warsztat prowadzimy w wersji dopasowanej do każdej grupy wiekowej:

Przedszkola i klasy 1–3 — zabawa w odkrywców — co przyciąga magnes, czym metal różni się od innych materiałów i skąd wiemy, co działo się dawno temu.

Klasy 4–6 — warsztat małego archeologa — źródła materialne kontra pisane, opisywanie znalezisk, właściwości metali i powiązanie z historią regionu.

Klasy 7–8 i ponadpodstawowe — metoda pracy historyka i archeologa — interpretacja źródeł materialnych, ochrona zabytków oraz prawne zasady poszukiwań i odpowiedzialność za dziedzictwo.

Zajęcia rozwijają umiejętność stawiania pytań o przeszłość i pracy ze źródłem — zgodnie z podstawą programową historii oraz edukacji wczesnoszkolnej. Realizowane na terenie muzeum; sprzęt i znaleziska zapewnia muzeum.

Historia polskiego oręża

Pomoc w przygotowaniu do konkursów, olimpiad i matury z historii.

Pogłębiony cykl zajęć o dziejach polskiej wojskowości — od średniowiecznego rycerstwa i husarii, przez powstania narodowe, po obie wojny światowe i czasy PRL. Zajęcia opieramy na naszej kolekcji militariów oraz na materiałach źródłowych, z naciskiem na analizę źródeł, argumentację i ćwiczenie zadań w formacie egzaminacyjnym.

Dla uczniów przygotowujących się do Olimpiady Historycznej, konkursów przedmiotowych oraz matury z historii na poziomie rozszerzonym.

1. Lotnictwo wojskowe Polski 1918–1939 - Od pierwszych eskadr po nowoczesne konstrukcje PZL — narodziny polskich skrzydeł. Uczeń poznaje genezę i rozwój polskiego lotnictwa wojskowego w II RP — od improwizowanych eskadr lat 1918–1920 po konstrukcje PZL i stan sił powietrznych w 1939 r.
2. Historia II wojny światowej — zarys - Globalny konflikt w pigułce: fronty, przełomy i miejsce Polski. uczeń porządkuje wiedzę o przebiegu II wojny światowej (1939–1945) z naciskiem na cezury, główne fronty i udział Polaków.
3. Wrzesień 1939 — Polska między dwoma agresorami. Pierwsza kampania wojny: dwie agresje, jeden osamotniony obrońca. uczeń rozumie przebieg i znaczenie kampanii wrześniowej oraz podwójnej agresji — niemieckiej (1 IX) i sowieckiej (17 IX 1939).
4. Dywizjon 303 — polscy lotnicy w Anglii. Bitwa o Anglię i jeden z najskuteczniejszych dywizjonów RAF — duma polskiego lotnictwa. Uczeń poznaje wkład polskich lotników w bitwę o Anglię i dalsze walki na Zachodzie, ze szczególnym uwzględnieniem Dywizjonu 303.
5. Rozwój broni pancernej na frontach II wojny światowej. Wyścig pancerza i działa — jak czołg stał się królem pola bitwy. Uczeń śledzi ewolucję broni pancernej w latach 1939–1945: pancerz, siłę ognia, ruchliwość i taktykę użycia.
6. Rok 1945 — początek ery atomowej. Broń, która zakończyła jedną wojnę i otworzyła nową epokę. Uczeń rozumie przełom, jakim było wejście w erę broni jądrowej, oraz jego konsekwencje dla strategii i polityki świata.
7. Lotnictwo wojskowe w PRL. Odrzutowce nad Polską — siły powietrzne w bloku wschodnim. Uczeń poznaje rozwój, strukturę i sprzęt lotnictwa wojskowego PRL w realiach Układu Warszawskiego.
8. Wojska rakietowe. Rakieta wchodzi do arsenału — od artylerii po broń odstraszania. Uczeń poznaje genezę i rolę wojsk rakietowych oraz miejsce rakiet w uzbrojeniu PRL i Układu Warszawskiego (na poziomie historycznym, bez szczegółów technicznych).
9. Marynarka wojenna PRL. Polska bandera na Bałtyku w czasach zimnej wojny. Uczeń poznaje strukturę, zadania i okręty Marynarki Wojennej PRL oraz jej rolę na Bałtyku w ramach Układu Warszawskiego
10. Plany użycia LWP w zimnej wojnie — sprawa płk. Kuklińskiego. Tajne plany, atomowy scenariusz i jeden z najtrudniejszych dylematów PRL. Uczeń poznaje miejsce Ludowego Wojska Polskiego w planach Układu Warszawskiego oraz sprawę Ryszarda Kuklińskiego jako punkt wyjścia do dyskusji o lojalności i ocenie historycznej.

Kompetencje rozwijane podczas zajęć

Niezależnie od tematu, wszystkie moduły ćwiczą umiejętności przydatne uczniom-pasjonatom oraz uczestnikom konkursu i olimpiady:

- analiza i interpretacja źródeł (tekst, fotografia, mapa, dane techniczne);

- praca z osią czasu i mapą historyczną oraz myślenie przyczynowo-skutkowe;

- rozpoznawanie i opis uzbrojenia oraz umundurowania (ikonografia wojskowa);

- prezentacja i „oprowadzanie po eksponacie” — umiejętność ćwiczona także w finałach olimpiady;

- argumentacja i debata na tematy sporne (np. ocena postaci historycznych).

Lekcje wyjazdowe — przyjeżdżamy do szkoły

Nie możecie przyjechać do nas? My przyjedziemy do Was. Pracownik muzeum przywozi do klasy wybrane eksponaty, repliki i materiały (m.in. zdjęcia makiet domów z ul. Staffa) i opowiada historię miasta dopasowaną do poziomu grupy.

Skrzynia pełna historii dla szkół podstawowych Materiały przyjeżdżają do klasy w prawdziwej skrzyni amunicyjnej — bezpośrednie nawiązanie do Fabryki Amunicji i tożsamości miasta. Otwarcie skrzyni to teatralny początek lekcji, a potem wspólna podróż przez dzieje Skarżyska: od huty „Rejów” i kolei, przez złoty wiek dwudziestolecia, po „Orzeł Biały” i czasy współczesne.

 

Historia wjeżdża do szkoły dla szkół ponadpodstawowych Lekcja, która „przyjeżdża” jak pociąg — bo Skarżysko to miasto węzła kolejowego. Pogłębiona opowieść o mieście i regionie: dwudziestolecie i przemysł, okupacja i HASAG, konspiracyjny „Orzeł Biały”, droga od Państwowej Fabryki Amunicji do

 

 

Formaty zajęć i cennik

Zajęcia oferujemy w trzech formatach, do wyboru w zależności od potrzeb grupy:

Warsztaty — tematyczne zajęcia edukacyjne w muzeum lub w terenie.

Ognisko z warsztatami — warsztat połączony z ogniskiem na terenie muzeum — idealne na zakończenie roku szkolnego lub wycieczkę.

Ognisko — udostępnienie miejsca na ognisko dla grupy.

Cennik:

• Warsztaty i lekcje muzealne: 12 zł od osoby (grupy do 50 osób).
• Lekcje wyjazdowe (na terenie gminy Skarżysko-Kamienna): 5 zł od osoby.
• Wszystkie zajęcia dla grup zorganizowanych, realizowane po wcześniejszym uzgodnieniu terminu. Warsztaty „na zamówienie” wyceniamy indywidualnie.

 

Rezerwacja terminu tel. 41 252 02 31  ·  e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.  ·  www.muzeum.skarzysko.pl ul. Słoneczna 90, 26-110 Skarżysko-Kamienna

 

• Warsztaty „na zamówienie” wyceniamy indywidualnie. Warsztaty i lekcje muzealne: 12 zł od osoby (grupy do 50 osób).• Lekcje wyjazdowe (na terenie gminy Skarżysko-Kamienna): 5 zł od osoby. .• Wszystkie zajęcia dla grup zorganizowanych, realizowane po wcześniejszym uzgodnieniu terminu.